Pesach jedno z najważniejszych świąt żydowskich w języku hebrajskim oznacza „ominąć”, również „przejść”. Tej nocy, kiedy anioł Boży przechodził przez Egipt i powodował śmierć wszystkich pierworodnych, domy Izraelitów chronione były krwią baranka paschalnego. W konsekwencji naród Izraela uzyskał wolność. Pesach to święto wolności upamiętniające wybawienie Izraelitów z niewoli egipskiej i wskazujące przyszłe, ostateczne odkupienie świata w erze mesjańskiej.

Pascha to także sezon zbiorów jęczmienia i koniec pory deszczowej.

Święto trwa siedem a w diasporze osiem dni. W synagodze odbywa się uroczyste nabożeństwo, odczytuje się fragmenty Księgi Ezechiela i Izajasza, Psalmy od 113 do 118, śpiewa się również tradycyjną pieśń opisującą cierpienia i ocalenia narodu Izraela w jego historii.
Najważniejszym elementem Paschy po powrocie do domów, jest Seder, czyli wieczerza paschalna. Zawiera ona w sobie wyraźne elementy wieczerzy szabatowej - rytualne obmycie rąk (kidusz), błogosławieństwo przed jedzeniem chleba i błogosławieństwo po jedzeniu.
Ważnym elementem święta jest przygotowanie sederowego talerza. Każde sześć potraw ma swoje miejsce na półmisku. Półmisek umieszczony jest nad trzema przykrytymi macami. Pod półmiskiem znajduje się maca, specjalnie pieczona na święto Pesach. Nie może być ona pokruszona, połamana ani pieczona. Trzy placki macy symbolizują: kapłanów, lewitów i Izraelitów. Na początku sederu łamie się jedną z trzech mac na dwie nierówne części i kładzie większy kawałek pod poduszkę fotela lub kanapy, a dzieci go szukają. Jest to tzw. deser. Spożywa się go jako ostatni kawałek jedzenia po kolacji, dzieci - w nagrodę za znalezienie - dostają prezenty i słodycze.

W trakcie trwania świąt nie wolno jeść chleba na zaczynie. W przeddzień sprząta się bardzo dokładnie domy, usuwając wszelki zakwas.
Maca zastępuje chleb przez całe święta, często jada się ją posmarowaną masłem z solą lub z miodem,
Na półmisku z prawej strony kładzie się kawałek pieczonego mięsa z kością lub w zastępstwie szyjkę, skrzydełko lub udko kury. Ten kawałek mięsa przedstawia jagnię i przypomina ofiarę składaną przed wyjściem z Egiptu. Mięso opieka się ze wszystkich stron na otwartym ogniu pieca. Nie jest ono jedzone tego wieczoru, ale podczas następnej wieczerzy. Po lewej stronie półmiska kładzie się jajko (bejca) ugotowane na twardo. Po obraniu sieka się je i miesza z soloną wodą (albo tylko moczy kawałek w słonej wodzie), a zjada przed rybą. Symbolizuje ono życie i świątynną ofiarę.
Pośrodku półmiska znajdują się gorzkie zioła tzn. tarty chrzan zawinięty w liście sałaty. Zjada się je kładąc pomiędzy dwoma kawałkami macy. Te gorzkie zioła mają przypominać gorycz niewolnictwa.

Obok, na środku półmisku kładzie się pietruszkę, korzeń selera albo rzodkiewki z łodyżką i listkami Ugotowane i pokrojone warzywa kładzie się również na talerzu sederowym. Natka ma przypominać rzesze Żydów obciążonych trudną pracą, pietruszka, cykoria - symbolizują nadzieję. Po odmówieniu modlitwy błogosławieństwa nad pucharem wina głowa domu kroi jarzyny na kawałki, macza w osolonej wodzie i podaje każdemu do jedzenia.

W lewym dolnym rogu półmiska kładzie się "charoset", czyli pastę sporządzoną z mieszaniny orzechów i owoców, z dodatkiem miodu, wina i utartej macy. Z orzechami podaje się wiele rozmaitych owoców: jabłka, migdały, cynamon, morele, rodzynki, daktyle oraz figi. Dodatek wina symbolizuje rozstąpienie się wód Morza Czerwonego. Utarta masa przypomina glinę, z jakiej Żydzi sporządzali cegły w niewoli egipskiej. Obok na półmisku stawia się słoną wodę.

W czasie wieczerzy pije się cztery kielichy wina, które symbolizują wolność i szczęście. Przyprowadzają one nas do czterech obietnic Boga:• „Wyprowadzę was spod ciężaru robót w Egipcie i wyratuję was z niewoli. Wybawię was okazując wielką moc i wielkie wyroki.
Wezmę was dla Siebie jako naród, będę dla was Bogiem."
(2 Mojż. 6:6-7)
Do tradycji żydowskiej należy również umieszczanie na stole sederowym dodatkowego piątego kielicha wina dla Eliasza. Wynika to z oczekiwania, że a Eliasz będzie towarzyszył Mesjaszowi, który przyjdzie do Izraela właśnie w święto Pesach.


Przepisy na Pesach

Świeże owoce w karmelu

Owoce pokryte karmelem są doskonała odmianą po ciężkim obiedzie i wyjątkowym dopełnieniem do pesachowego biszkoptu. Najlepiej użyć jabłek, gruszek lub pomarańczy.
Przepis jest przewidziany na 10 porcji.
2 łyżki masła l
4 szklanki cukru
4 jabłka, obrane, wydrążone i pokrojone w ósemki
24 obranych truskawek
folie aluminiową lub pergamin posmarować tłuszczem.
Cukier wsypujemy do dużego rondla i smażymy na średnim ogniu aż do momenty powstania karmelu w kolorze złotego bursztynu. Suche owoce przy pomocy szczypiec lub nabicia na wykałaczkę zanurzamy pojedynczo w karmelu, po czym odkładamy na wcześniej natłuszczoną folię. Po kwadransie można podać do jedzenia.

Rosół wegetariański na Pesach (na ok. 4 porcje)

Wywar warzywny (można kupić taki w suszu w słoiku w sklepach ze zdrową
żywnością lub zrobić samemu z warzyw) 4 – 5 szklanek
¼ niewielkiego selera (korzenia)- obrany
1 marchew,
1 pietruszka korzeń
1 cebula opieczona na ogniu (w całości)
1 niewielki listek laurowy
1-2 ziarna czarnego pieprzu
3 łyżki ziaren zboża- najlepiej żyta, ale może być też pszenica
rzeżucha
1 łyżeczka curry
przyprawy do smaku: imbir, sól, pieprz ziołowy, papryka słodka, szczypta (naprawdę niewielka) cynamonu, sos sojowy.


Ziarna zboża płuczemy i zamaczamy na noc. Następnego dnia gotujemy
w niewielkiej ilości wody i odcedzamy. Rzeżuchę płuczemy i siekamy. Seler, pietruszkę i marchew obieramy. Kroimy raz wzdłuż i raz w poprzek, w celu uzyskania ćwiartek. Wkładamy warzywa do garnka, dodajemy liść laurowy i ziarna pieprzu. Zalewamy bulionem i gotujemy aż warzywa lekko zmiękną, po czym dodajemy opieczoną cebulę, niewielką ilość posiekanej rzeżuchy i przyprawy. Gotujemy chwilę aż warzywa całkiem zmiękną. Po ugotowaniu warzywa wyciągamy i podajemy osobno. Rosół rozlewamy do talerzy, posypujemy pozostałą częścią posiekanej rzeżuchy i podajemy z kulkami macowymi.

Rosół z kulkami macowymi

600-700 g podudzia lub udka z kurczaka
połowa niewielkiego pora ( biała część)
1 marchew
1 liść laurowy
1 mała cebula
1-2 gałązki selera naciowego z liśćmi
kawałek selera
sól, pieprz ziołowy- do smaku
kilka ziaren czarnego pieprzu
sos sojowy
1-2 niewielkie ziemniaki
po 50 g rzepy i pasternaku
posiekana natka pietruszki lub rzeżucha do przybrania

Składniki na kulki macowe- kneidlech (na ok 8 osób):

2 jaja
Ew.szczypta cynamonu
2 łyżki smalcu z kurczaka lub jeśli nie dysponujemy smalcem z kurczaka 2 łyżki oleju
ok ½ lub 1/3 szklanki mąki macowej (jeśli nie możemy dostać jej w sklepie możemy zrobić sami: wystarczy pokruszyć kilka kawałków macy i zmiksować na gruboziarnistą makę.)
sól, pieprz ziołowy do smaku
ok 2-3 łyżki zimnej wody
ew. odrobina otrąb

Warzywa czyścimy, opłukujemy, warzywa obieramy obrać, i wszystkie z wyjątkiem cebuli i selera naciowego i selera zwykłego kroimy w kostkę wielkości 1cm. Cebulę w całości opalamy na ogniu lub siekamy drobno i podsmażamy na patelni. Mięso opłukujemy, oddzielamy od skóry (skórę kroimy w paski w celu stopienia na patelni na skwarki, do uzyskania smalcu drobiowego, który przyda się do kulek macowych). Mięso wsadzamy do rondla i zalewamy wodą, dodając przecięte w pół gałązki selera naciowego, kawałek selera zwykłego, cebulę opaloną w całości lub siekaną podsmażoną, liść laurowy, sól, pieprz ziołowy i ziarna pieprzu. Gotujemy, aż mięso zmięknie. Jeśli jest zbyt dużo tłuszczu można go zebrać łyżką, lub ostudzić wywar, wstawić do lodówki i po schłodzeniu zebrać stężały na powierzchni tłuszcz, a następnie znów zagotować rosół (gałązki selera można wyjąć i wyrzucić). Jeśli mięso dobrze zmiękło wyjmujemy je z garnka, a po ostudzeniu oddzielamy od kości.. Wrzucamy natomiast do niego pokrojone warzywa i gotujemy aż warzywa zmiękną. Doprawiamy przyprawami, sosem sojowym. Na 5-10 minut przed końcem dodajemy kawałki mięsa.

Przygotowanie kulek macowych:
Oddzielamy żółtka od białe. Żółtka, i szmalec łączymy w misce z 2-3 łyżkami zimnej wody. Dodajemy sól i pieprz. Następnie mąkę uprzednio wymieszaną z cynamonem dokładnie mieszamy. W oddzielnej misce ubijamy białka na sztywną pianę, dodajemy ją do masy z żółtek i delikatnie łączymy wszystkie składniki mieszając je drewnianą łyzką. Przykrywamy folią spozywczą i wstawiamy do lodówki na ok 1 godzinę.

Z masy jajeczno- macowej formujemy kulki wielkości orzecha i wkładamy je do wrzącej wody. Gotujemy partiami, każdą po o. 5 – 10 minut.


Do talerzy rozlewamy rosół, wkładamy kulki macowe tuż przed podaniem. Posypujemy posiekaną natką pietruszki lub rzeżuchą (potrawa tradycyjna).