Jarzębina

"Idzie lasem pani jesień,
jarzębinę w koszu niesie.
Daj korali nam troszeczkę,
nawleczemy na niteczkę."

Jarzębina lub jarząb pospolity należy do drzew z gatunku różowatych. Jej owoce dojrzewają wczesna jesienią. Wtedy można je zbierać z przeznaczeniem na dżem lub jarzębiak

Jarzębiak (według Wikipedii) – wódka owocowa zestawiona z nalewu jarzębinowego z dodatkiem destylatów owocowych i destylatu winnego oraz naturalnego karmelu. Napój ma barwę jasnobrązową, niekiedy występuje lekka opalizacja lub osad. Wódkę spożywa się lekko schłodzoną (16-18 °C) jako aperitif, do mięs ciemnych i dziczyzny, lub po posiłku na lepsze trawienie. Dostępna w butelkach o pojemności 0,5 l.

Specyficznym gatunkiem jarzębiaku jest jarzębiak na winiaku – wyskokogatunkowa wódka typu koniakowego. Leżakowana w beczkach dębowych uzyskuje barwę jasnobrązową oraz zapach i smak jarzębinowo-winiakowy.

Jedną z odmian jarzębiaku jest jarzębiak izdebnicki, mający tradycje sięgające XVI w., produkowany w Izdebniku (gmina Lanckorona). Tę wytrawną wódkę z dodatkiem jarzębiny, ziół i młodych pędów sosny w XIX w. produkowała istniejąca przy izdebnickim dworze gorzelnia – Fabryka Wódek Zdrowotnych i Likierów arcyksięcia Rainera Habsburga. Dzięki staraniom Urzędu Gminy w Lanckoronie jarzębiak izdebnicki i koniferynka znalazły się na Małopolskiej Liście Produktów Lokalnych.

Jarzębiakiem nazywa się także nalewkę na owocach jarzębiny.
"Lecznicza nalewka jarzębinowa / jarzębiak"[1] z województwa pomorskiego została wpisana w dniu 26 stycznia 2007 r. na Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ciekawostka - ulubiony napój Agnieszki Osieckiej

Jarzębina do mięs >>

Żurawina

Borówka bagienna, borówka wysoka – amerykańska, borówka czarna, brusznica, wreszcie żurawina błotna to popularne byliny z rodziny wrzosowatych. Wydawałoby się, że w ramach jednej rodziny wszystko jest proste, ale jak to w życiu bywa trudno odróżnić od siebie poszczególnych jej przedstawicieli. O ile z czarną jagodą, czy jej odmianą - wysoką borówką amerykańską nie mamy problemu, o tyle z borówką i żurawiną jest kłopot. Przeważnie uważa się, że to jedno i to samo. Tymczasem subtelne różnice między nimi decydują o ich przeznaczeniu kulinarnym. Borówki dzięki zawartości benzoesanu sodu mają smak delikatniejszy ale też bardziej gorzki, żurawiny występujące zarówno w Europie Środkowej, jak i Północnej są bardziej wyraziste – kwaśne. Wprawdzie i jedne i drugie są znakomitym dodatkiem do mięs, ale żurawina wyraźnie wiedzie prym, jako bardziej szlachetna i wyrafinowana. W przypadku borówki liście są znanym surowcem lekarskim, działają moczopędnie, ściągająco, przeciwbiegunkowo. W gruncie rzeczy to borówka a nie galaretka porzeczkowa jest podstawą prawdziwego sosu Cumberland. Żurawina z kolei posiada dużo witamin (C), błonnika, węglowodanów, składników mineralnych, przeciwutleniaczy. Pomaga w leczeniu chorób układu moczowego, żołądka, dwunastnicy, wątroby, wzmaga nasz organizm jako naturalny antybiotyk. Oprócz tego, że jest wykorzystywana jako dodatek do mięs może być podawana w formie soku i dżemu. Jedni wolą borówki, inni żurawinę. Dyskusja o różnicach między nimi przywodzi na myśl dyskusję o wyższości Świat Bożego Narodzenia nad Świętami Wielkiej Nocy. Warto zaprzyjaźnić się z nimi w kuchni, oczywiście z całym szacunkiem pamiętając o różnicach.

Sałatka z wędzoną piersią kaczki, serem brie i żurawiną. >>

Talerz serów z żurawiną >>

Gruszka

Podobnie jak jarzębina należy do drzew z gatunku różowatych. Znana jest z najstarszych wykopalisk siedzib ludzkich. Owoce ma cierpkie i dość twarde, nadają się do konsumpcji po tzw. : uleżeniu. Używana jest do przygotowywania kompotów, marynowania w occie (podobnie jak dynia), do wytwarzania soków, wypieków, deserów itp. Na całym świecie znany jest likier z gruszek Williamsa. Produkowany jest w ten sposób, że butelki bez dna nakłada się na zawiązki owoców, dzięki temu owoc rośnie wewnątrz butelki. Gdy nadchodzi czas zbiorów do butelek przytwierdza się dno i nalewa do środka alkohol. Dzięki temu otrzymuje się oryginalną, aromatyczną nalewkę z gruszką w środku.

Gruszka Piękna Helena

Wśród potraw, które zyskały światową sławę, są proste i wyszukane, tanie i kosztowne.. Podobno ten wspaniały deser wymyślono na cześć Heleny, córki Ledy i Zeusa, która była nagrodą Afrodyty dla królewicza trojańskiego Parysa i przyczyną upadku Troi. Czy jednak na pewno twórcy deseru chodziło o tę właśnie Helenę, najpiękniejszą z kobiet, kiedy jej imię zestawił z gruszką? Kto wie, może właśnie "kobiecy" kształt owocu, jego kuszący zapach i słodycz skojarzyły mu się z tym uosobieniem kobiecości? Deser ten powstał w 1864 r. z okazji paryskiej premiery operetki Offenbacha "La Belle Hélene", której tytułową postacią jest Helena trojańska. Wydaje się więc, że istotnie chodzi o bohaterkę "Iliady" Homera i mnóstwa późniejszych dzieł literackich, muzycznych i plastycznych. Restauratorzy paryscy raczyli wtedy gości wielką liczbą potraw o nazwie Belle Hélene: np. sercami karczochów wypełnionymi sosem bearneńskim, osadzonymi na postumencie ze szparagowych krokietów i tournedos z grilla. Jednak z tak wielkiej obfitości kulinarnych "offenbachianów" na stałe do światowego kanonu wykwintnej kuchni weszło tylko to jedno danie - deser przyrządzony z gruszek, lodów waniliowych i gorzkiej czekolady.

Gruszki „Piękna Helena” >>

Gruszki do pieczeni >>