Kuchnia słowacka, oprócz typowych dań, wykazuje wiele podobieństw do kuchni sąsiadujących z nią narodów. Położenie w centralnej Europie umożliwiało Słowacji kontakt z różnymi kulturami.
Wpływ kuchni węgierskiej spowodował, że jest pikantna, przejęła też od niej różne gulasze, leczo i wędliny, min. paprykowane salami, od Czechów zaś knedliczki, jako dodatek do dań mięsnych i smażone karpie. Od Rusinów pochodzą pierogi i bliny.
Popularnym na Słowacji daniem są bryndzove haluški – kluski ziemniaczane (knedle) polane sosem serowym, często podawane do spożywanego tam chętnie mięsa
Pirohy to pierogi nadziewane serem owczym (bryndzą) i polane tłuszczem ze skwarkami. Danie pochodzi z Liptowa, który słynął również z wyrobu znakomitych owczych serów. Dużym uznaniem cieszą się oravské korbáčiký – coś w rodzaju oscypków formowanych w wiązki cienkich włókien, dostępne w wersji solonej lub dodatkowo wędzonej.
Do oryginalnych potraw słowackich należą liczne dania mączne (kluski, knedle z owocami), potrawy z baraniny i dziczyzny oraz wariacje na temat kiszonej kapusty.
Do podstawowych potraw, dostępnych bodaj w każdej restauracji w kraju, należą m.in. hemendeks (jajko na szynce), hovädzia polievka (rosół wołowiny), vyprážený syr (smażony, panierowany żółty ser), rieberko (schabowy z kością), guláš (gulasz), palačinky so zavareninou (naleśniki z konfiturą), zákusok (ciastko) i zmrzlina (lody).
Podczas klasycznego słowackiego obiadu nie może zabraknąć zup – kapuśniaku, zupy czosnkowej (podawanej czasami w bochenku chleba), fasolowej z kiełbasą, rosołu z kury i wołowiny.
Z ryb najczęściej używa się karpia i pstrąga, które hoduje się na Słowacji. Karp jest obowiązkowym daniem wigilijnego menu: smażony, panierowany, z orzechami, czosnkiem lub w cieście piwnym. Pstrąga się piecze lub napełnia nadzieniem z migdałów, szynki lub sera, podaje się go również gotowanego.
Słowacja nie jest rajem dla wegetarian. Nawet jeżeli potrawa figuruje pod nagłówkiem bezmäsité jedlá (dania bezmięsne), nie znaczy to, że nie zawiera mięsa, a jedynie jest go znacznie mniej niż zwykle. Najbardziej popularnym bezmięsnym daniem jest vypráżený syr, czyli plaster sera zapieczony w bułce tartej, podawany z ziemniakami i dużą ilością sosu tatarskiego (zapieczony z szynką nosi nazwę plnený lub so sunkou).
„Skalický trdelník” to pierwszy słowacki regionalny produkt spożywczy, który został zarejestrowany przez Unię Europejską. stolica Słowacji.
Nazwa pochodzi od miasta Skalica znajdującego się w zachodniej części Słowacji.
Skalický trdelník” to ciasto w kształcie walca pustego w środku o średnicy 6-10 cm. Produkowane jest w sposób tradycyjny poprzez nawinięcie wyrośniętego ciasta drożdżowego na „trdlo” (wałek drewniany). Nawinięte ciasto naciera się ubitymi białkami, posypuje siekanymi orzechami włoskimi, migdałami lub pestkami moreli albo mieszanką tych produktów. Następnie piecze się je na wolnym ogniu do uzyskania złotego koloru, a po upieczeniu posypuje się cukrem pudrem zmieszanym z cukrem waniliowym.
Składniki do wyrobu ciasta to najczęściej: mąka pszenna, jaja, drożdże, mleko, cukier kryształ, skórka cytrynowa, sól, gałka muszkatołowa, siekane orzechy włoskie, migdały, pestki moreli, smalec wieprzowy, olej roślinny, masło, cukier puder, cukier waniliowy
Z kuchnią słowacką, podobnie jak z czeską kojarzą się głównie „knedliki” i … piwo. Knedle są smaczne, niedrogie, robi się je szybko. Można podawać je z mięsem, warzywami bądź nadziewać owocami.
Knedle z bryndzą (4 porcje)
Ziemniaczane knedle z nadzieniem z bryndzą są bardzo popularne nie tylko na Słowacji, ale i w Czechach.
1 kg ziemniaków,
2 jaja,
500 g kg mąki,
1 łyżka masła,
250 ml szklanki mleka,
400 g bryndzy,
sól,
nieco oleju
Ziemniaki obieramy, gotujemy do miękkości w lekko osolonej wodzie. Po ostudzeniu przyrządzamy z nich puree, ucierając z masłem i mlekiem. Po ok. 10 minutach dodajemy jaja i mąkę. Ciasto dokładnie wyrabiamy, aż stanie się gładkie.
Dłońmi oprószonymi mąką formujemy niewielkie placuszki o grubości ok. 1 cm. Na środek każdego placuszka nakładamy ok. pół łyżeczki bryndzy i zalepiamy do środka, tocząc kulki.
Gotujemy kilka minut w osolonej wodzie z odrobiną oleju do momentu, aż wypłyną. Delikatnie wybieramy z garnka łyżką cedzakową.
Podawać można z rozpuszczonym masłem, sosem grzybowym czy podsmażonymi pieczarkami
Oto kilka najbardziej charakterystycznych dań słowackiej kuchni:
- Kapustnica – tradycyjna zupa z kapusty i wędzonej kiełbasy, czasem z grzybami, a w okresie świątecznym z suszonymi grzybami, często podaje się z pieczonymi lub gotowanymi knedlami. Podczas wesela podaje się ją o połnocy by gościom wróciła siła.
- Cibulova zupa – zupa z cebuli i kawałków różnego rodzaju mięs.
- Bryndzove halušky – kluseczki z ziemniaków w stopionym kajmaku z sera owczego okraszone skwarkami ze słoniny.
- Studenne predjedla – zimne przystawki: szynka, wędzona kiełbasa, salami i warzywa sezonowe.
- Vyprazane rezne – smażone kotlety (wieprzowe lub wołowe), jedno z najpopularniejszych słowackich dań, podaje się je wraz z ziemniakami pieczonymi lub pure i sałatką z warzyw sezonowych.
- Nadziewana papryka – tradycyjne danie, paprykę nadziewa się mięsem i ryżem, podaje w sosie pomidorowym.
- Fazulova polievka – zupa z fasoli i warzyw korzeniowych, można do niej dodać również wędzoną wieprzowinę.
- Cesnakova polievka – zupa z czosnku i mięsa z kurczaka, z pietruszką i jajkiem.
- Halaszle – zupa z kilku rodzajów ryby i papryki, bardzo mocno przyprawiona.
- Sunkova rolka s chrenovou penou – szynka nadziewana nadzieniem chrzanowym.
- Ostiepok – wędzony ser pieczony z szynką.
- Sałatki: mieszana, z kapusty, pomidorów, ogórków.
Popularny słowacki deser to naleśniki: z dżemem (s lekvarom), z lodami i czekoladowym sosem (so zmrzlinou a cokoladou), serem i rodzynkami (s tvarohom a hrozienkami), z orzechami, sosem czekoladowym i śmietaną (s orechami, cokoladou a slahackou); czasem bywają przyprawione alkoholem i flambirowane (głównie w restauracjach).
Gule ili parene buchty, to bułki nadziewane dżemem, gotowane na parze. Makaron z makiem, topionym masłem i cukrem (sulance) to ulubiony deser dzieci. I tutaj je się strudle, najczęściej z jabłkami oraz różne ciastka i torty (z serem, owocami, miodem), lody, sałatki owocowe i kompoty.
Podstawowe posiłki i napoje:
- bułka žemľa
- ciastko zákusok
- cukier cukor
- cyrtryna citrón
- frytki hranolky
- herbata čaj
- jajecznica na cebulce praženica s cibuľkou
- jajko na szynce hemendeks
- jajko sadzone volské oko
- jajko vajco
- kanapka obložená žemľa
- kluski bryndzowe, na ostro bryndzové haloušky
- kluski - haloušky
- kotlet - rezeň
- kotlet z kurczęcia, gotowane ziemniaki Kurači rezeň, varene zemiaky
- kurczak kura
- makaron z jajkiem cestoviny z vajcom
- musztarda horčica
- naleśniki palačinky
- naleśniki z czekoladą, bitą śmietaną i orzechami palacinky s čokoládou, šľahačkou a orechami
- naleśniki z konfiturami palacinky so zaváraninou
- parówki párky
- piersi z kurczaka kuracie prsia
- polędwica sviečkovica
- pomidorowa paradajková
- rosół wołowy hovädzia polievka
- rosół wołowy z makaronem hovädzia z cestovinou
- rosół z drobiu vývar z kurčiat
- schabowy na kości rieberko
- smażony, panierowany żółty ser vyprážený syr
- szynka šunka
- świeża bułka čerstvá žemľa
- wieprzowy bravčovy
- wołowy hovädzi
- pierogi pirohý
Źródło: vegeta.pl